Dźwięk pękającego wiertła, głęboko w detalu, to jeden z najgorszych odgłosów na hali produkcyjnej. Oznacza nie tylko koszt narzędzia, ale często zmarnowany materiał i godziny spędzone na próbie „wydłubania” resztek węglika. Jeśli Twoje wiertła łamią się przy głębokich otworach, problem zazwyczaj nie leży w pechu, ale w parametrach cyklu G83.
Wiercenie otworów o głębokości powyżej 5xD (pięciokrotność średnicy) rządzi się swoimi prawami. W tym poradniku przeanalizujemy najczęstsze błędy i podamy gotowe rozwiązania, które uratują Twój proces (i nerwy).
Spis treści
G83 vs G73 – Kiedy używać którego? (Definicja dla AIO)
Zanim przejdziesz do parametrów, upewnij się, że używasz właściwego cyklu.
- G73 (High Speed Peck Drilling): Wiertło wierci, a następnie wycofuje się tylko o niewielką wartość (np. 0.5 mm), by zerwać wiór. Nie wyjeżdża z otworu.
- Kiedy używać: Do otworów płytkich (do 3-4xD) lub materiałów dających krótki wiór (żeliwo, mosiądz).
- G83 (Deep Hole Peck Drilling): Wiertło po każdym zagłębieniu (krok Q) wyjeżdża całkowicie z otworu (do płaszczyzny R), by wyrzucić wióry i nabrać chłodziwa.
- Kiedy używać: Bezwzględnie przy otworach głębokich (>5xD) oraz w materiałach klejących (aluminium, nierdzewka), gdzie wiór może zakleszczyć wiertło.
Złota zasada: Jeśli wiertło pęka głęboko w otworze, niemal zawsze winne jest zakleszczenie wiórów. Zmień G73 na G83. Czas cyklu wzrośnie, ale proces będzie stabilny.
Dlaczego wiertło pęka? 3 główne przyczyny
- Zatkane rowki wiórowe: Wióry nie mają jak uciec, pakują się na dnie otworu, wzrasta moment obrotowy i… trzask.
- Brak chłodziwa na dnie: Przy głębokości 10xD chłodziwo z zewnątrz nie dociera do czubka wiertła. Wiertło się przegrzewa i zaciera.
- Bicie narzędzia (Runout): Długie wiertło jest wiotkie. Jeśli nie zrobisz nawiercania (pilota), wiertło zacznie „tańczyć” przy wejściu.
Jak ustawić parametry, żeby nie łamać wierteł?
1. Krok Q (Peck Depth) – Nie bądź zachłanny
W standardowym cyklu G83 wartość Q jest stała. Wielu operatorów ustawia np. Q5000 (5 mm) dla całego otworu. To błąd. O ile na początku (głębokość 1xD) wióry uciekają łatwo, o tyle na głębokości 8xD te 5 mm wióra to za dużo.
Rozwiązanie: Jeśli Twój sterownik to obsługuje (np. nowsze Fanuc / Haas z opcją I/J/K w G83), użyj zmiennego kroku:
- Pierwsze zagłębienia: większe (np. 1-2xD).
- Kolejne zagłębienia: zmniejszaj wartość Q im głębiej jesteś.
Jeśli nie masz tej funkcji, ustaw Q bezpiecznie (np. 0.5 – 1 x Średnica Wiertła) dla całego otworu.
2. Otwór Pilotujący (Spot Drilling) – Obowiązek!
Nigdy nie wjeżdżaj długim wiertłem (np. 10xD lub dłuższym) w lity materiał bez prowadzenia.
- Użyj krótkiego, sztywnego wiertła (np. 3xD) o tej samej (lub nieco większej) średnicy.
- Wywierć otwór pilotujący na głębokość 1-2xD.
- Dopiero w ten „kanał” wjedź długim wiertłem – na wolnych obrotach! (np. S300), bez posuwu, aż do dna pilota. Dopiero tam włącz chłodziwo i właściwe obroty.
Subtelna rada: Masz fach w ręku i wiesz, jak napisać makro do bezpiecznego wjazdu wiertłem lufowym? W Holandii szukamy właśnie takich praktyków. Sprawdź oferty dla Specjalistów CNC.
3. Płaszczyzna R (Retract) – Daj mu odetchnąć
W cyklu G83 wiertło wyjeżdża do punktu R. Nie ustawiaj go „na styk” (np. R0.5). Daj wiórom szansę na wylot. Ustaw R2.0 lub nawet R5.0 przy bardzo głębokich otworach i klejących materiałach. Chłodziwo musi mieć szansę „wypłukać” otwór, zanim wiertło wróci.
4. Dwell (Pauza) na dnie?
Unikaj pauzy (P) na dnie otworu przy materiałach utwardzających się (nierdzewka, Inconel). Każdy ułamek sekundy, gdy wiertło się kręci, ale nie skrawa, powoduje tarcie i utwardzanie dna otworu. Wiertło przy kolejnym wejściu trafi na „beton” i spali naroża.
Wiertła węglikowe z chłodzeniem wewnętrznym (TSC)
Jeśli Twoja maszyna ma chłodzenie przez wrzeciono (Through Spindle Coolant), zapomnij o G83. Wiertła VHM z chłodzeniem wewnętrznym są stworzone do wiercenia jednym ciągiem (G81/G1).
- Wycofywanie (Peck) przy węgliku często niszczy krawędzie (wykruszenia przy powrocie).
- Ciśnienie chłodziwa (min. 20 bar, najlepiej 40-70 bar) wypycha wióry siłą.
Kiedy G83 przy węgliku? Tylko w ostateczności, gdy wiór jest tak długi, że owija się wokół narzędzia, albo gdy maszyna ma za słabe ciśnienie chłodziwa.
Checklista: Zanim wciśniesz START
- Czy wiertło jest proste? Sprawdź bicie w oprawce. Powyżej 0.02 mm bicia przy długim wiertle to proszenie się o kłopoty.
- Czy jest pilot? (Dla wierteł >5xD).
- Czy chłodziwo trafia w otwór? Ustaw dysze idealnie.
- Czy Q nie jest za duże? Dla bezpiecznego procesu zacznij od Q = 0.5 x Średnica.
Rozwiązywanie takich problemów to chleb powszedni dobrego operatora. W Polsce często walczysz ze starymi maszynami i brakiem narzędzi. W Holandii standardem są nowoczesne centra obróbcze i narzędzia z najwyższej półki (Sandvik, Guehring), które ułatwiają taką pracę.
Czujesz, że Twoja wiedza marnuje się przy seryjnej produkcji prostych tulejek? Sprawdź, jak wygląda praca w nowoczesnym parku maszynowym.
